Πασιφάη

Henry de Montherlant και Henri Matisse: Το πάθος της εκφράσεως

'Πεπρωμένο μου, σου απλώνω τις αγκάλες! Μακάρι επιτέλους να μπορέσω να πιω με βαθιές, αργές γουλιές αυτό που αγαπώ! Ώ, τι όμορφη μέρα! Ώ, όμορφες πέτρες του δρόμου, που χθες μου φαντάζατε φρικτές! Ώ, όμορφε, παρθενικέ ουρανέ – πώς μια και μόνο έλλειψη αρκεί για να σε δηλητηριάσει! Ώ, όμορφη σκιά· χθες έκλεινα τα μ, ναι, τα έκλεινα για να μη βλέπω, γιατί εκείνη ήταν ευτυχισμένη κι εγώ δεν ήμουν! (Προς την τροφό)*Τη βλέπεις αυτή τη μέρα, τροφέ; Για σένα, και για τους περισσότερους ανθρώποι, είναι μια μέρα σαν όλες τις άλλες. Για μένα, είναι η μέρα που θα με δει να πράττω αυτό που λαχταρώ. Τις καταλαβαίνεις άραγε αυτές τις λέξεις: να κάνεις μια πράξη που επιθυμείς; Μα όχι, δεν τις καταλαβαίνεις. Να αγαπάς αληθινά, να υποφέρεις αληθινά, να επιθυμείς αληθινά... όλοι φλυαρούν γι'αυτά λες και...*** μόνος, στους πρόποδες της μεγάλης χαρουπιάς...

H. Matisse

Σημ. Αφήστε τη ψυχή σας 

ελεύθερη να μιλήσει και, 

την Πασιφάη σας, 

το πάθος σας να ζωγραφίσει!"

Χρ. Ρουμ. Απρίλης 2026.

PASIPHAÉ

ma destinée, je te tends les bras! Que longuement, à longs traits, je puisse enfin boire à ce que j'aime! O beau jour! O belles pierres du chemin, hier atroces pour moi! O beau ciel virginal, qu'une seule petite chose qui vous manque suffit à empoisonner! O belle ombre, qu'hier je fermais les yeux, oui, je fer-mais les yeux pour ne pas voir, parce qu'elle était heureuse et que je ne l'étais pas!

A la nourrice

Tu vois ce jour, nourrice? Pour toi, et pour la plupart des hommes, c'est un jour comme les autres. Pour moi, c'est un jour qui me verra faire un acte dont j'ai envie. Est-ce que tu les comprends, ces mots : faire un acte dont on a envie? Mais non, tu ne les comprends pas. Vraiment aimer, vraiment souffrir, vraiment désirer, tous bavardent de cela comme s'ils

*** seule, au pied du grand caroubier

Μια προσεγμένη απόδοση στα ελληνικά παρακαλώ



...

Πρόκειται για ένα απόσπασμα από το έργο του **Henry de Montherlant**, όπου η Πασιφάη εκφράζει το παράφορο, σχεδόν εκστατικό πάθος της. Η γλώσσα είναι λυρική, γεμάτη ένταση και αντιθέσεις ανάμεσα στο «χθες» της οδύνης και το «σήμερα» της προσμονής.

Ακολουθεί μια προσεγμένη απόδοση στα ελληνικά:

ΠΑΣΙΦΑΗ
Henry de Montherlant/Henri Matisse

Το πάθος της εκφράσεως

Πεπρωμένο μου, σου απλώνω τις αγκάλες! Μακάρι επιτέλους να μπορέσω να πιω με βαθιές, αργές γουλιές αυτό που αγαπώ! Ώ, τι όμορφη μέρα! Ώ, όμορφες πέτρες του δρόμου, που χθες μου φαντάζατε φρικτές! Ώ, όμορφε, παρθενικέ ουρανέ — πώς μια και μόνο έλλειψη αρκεί για να σε δηλητηριάσει! Ώ, όμορφη σκιά· χθες έκλεινα τα μάτια, ναι, τα **έκλεινα** για να μη βλέπω, γιατί εκείνη ήταν ευτυχισμένη κι εγώ δεν ήμουν!

*(Προς την τροφό)*

Τη βλέπεις αυτή τη μέρα, τροφέ; Για σένα, και για τους περισσότερους ανθρώπους, είναι μια μέρα σαν όλες τις άλλες. Για μένα, είναι η μέρα που θα με δει να πράττω αυτό που λαχταρώ. Τις καταλαβαίνεις άραγε αυτές τις λέξεις: *να κάνεις μια πράξη που επιθυμείς*; Μα όχι, δεν τις καταλαβαίνεις. Να αγαπάς αληθινά, να υποφέρεις αληθινά, να επιθυμείς αληθινά... όλοι φλυαρούν γι' αυτά λες και... *** μόνος, στους πρόποδες της μεγάλης χαρουπιάς...
H.Matisse

Σημ.
"Αφήστε τη ψυχή σας

ελεύθερη να μιλήσει και,
την Πασιφάη σας, το πάθος

σας να ζωγραφίσει!"

Χρ. Ρουμ. Απρίλης 2026


### Σημειώσεις για την απόδοση:

* **«À longs traits»:** Αποδόθηκε ως «με βαθιές, αργές γουλιές», καθώς η φράση παραπέμπει στο ξεδιψασμα κάποιου που πίνει νερό (ή στην προκειμένη περίπτωση, το πάθος του) χωρίς σταματημό.

* **«Ciel virginal»:** Ο «παρθενικός ουρανός» τονίζει την καθαρότητα του τοπίου που έρχεται σε αντίθεση με το «δηλητήριο» της εσωτερικής κατάστασης της Πασιφάης.

* **«Un acte dont j'ai envie»:** Επιλέχθηκε το «πράττω αυτό που λαχταρώ» αντί του απλού «έχω όρεξη», για να αποδοθεί η μοιραία και βαθιά φύση της απόφασής της.

Πρόκειται για ένα απόσπασμα από το έργο του **Henry de Montherlant**, όπου η Πασιφάη εκφράζει το παράφορο, σχεδόν εκστατικό πάθος της. Η γλώσσα είναι λυρική, γεμάτη ένταση και αντιθέσεις ανάμεσα στο «χθες» της οδύνης και το «σήμερα» της προσμονής.

Ακολουθεί μια προσεγμένη απόδοση στα ελληνικά:

## ΠΑΣΙΦΑΗ

Πεπρωμένο μου, σου απλώνω τις αγκάλες! Μακάρι επιτέλους να μπορέσω να πιω με βαθιές, αργές γουλιές αυτό που αγαπώ! Ώ, τι όμορφη μέρα! Ώ, όμορφες πέτρες του δρόμου, που χθες μου φαντάζατε φρικτές! Ώ, όμορφε, παρθενικέ ουρανέ — πώς μια και μόνο έλλειψη αρκεί για να σε δηλητηριάσει! Ώ, όμορφη σκιά· χθες έκλεινα τα μάτια, ναι, τα **έκλεινα** για να μη βλέπω, γιατί εκείνη ήταν ευτυχισμένη κι εγώ δεν ήμουν!

*(Προς την τροφό)*

Τη βλέπεις αυτή τη μέρα, τροφέ; Για σένα, και για τους περισσότερους ανθρώπους, είναι μια μέρα σαν όλες τις άλλες. Για μένα, είναι η μέρα που θα με δει να πράττω αυτό που λαχταρώ. Τις καταλαβαίνεις άραγε αυτές τις λέξεις: *να κάνεις μια πράξη που επιθυμείς*; Μα όχι, δεν τις καταλαβαίνεις. Να αγαπάς αληθινά, να υποφέρεις αληθινά, να επιθυμείς αληθινά... όλοι φλυαρούν γι' αυτά λες και...

### Σημειώσεις για την απόδοση:

* **«À longs traits»:** Αποδόθηκε ως «με βαθιές, αργές γουλιές», καθώς η φράση παραπέμπει στο ξεδιψασμα κάποιου που πίνει νερό (ή στην προκειμένη περίπτωση, το πάθος του) χωρίς σταματημό.

* **«Ciel virginal»:** Ο «παρθενικός ουρανός» τονίζει την καθαρότητα του τοπίου που έρχεται σε αντίθεση με το «δηλητήριο» της εσωτερικής κατάστασης της Πασιφάης.

* **«Un acte dont j'ai envie»:** Επιλέχθηκε το «πράττω αυτό που λαχταρώ» αντί του απλού «έχω όρεξη», για να αποδοθεί η μοιραία και βαθιά φύση της απόφασής της.


Για τον τίτλο ενός λευκώματος με έργα του **Henri Matisse**, η απόδοση πρέπει να αντανακλά την καθαρότητα και την κομψότητα που χαρακτήριζε το σχέδιο του μεγάλου καλλιτέχνη.

Η λέξη **«ligne»** στον Matisse δεν είναι απλώς μια γραμμή, αλλά το θεμέλιο της αισθητικής του, η δύναμη που ορίζει τη μορφή και την κίνηση.

Ανάλογα με το «ύφος» που θέλετε να δώσετε στο λεύκωμα, προτείνω τις εξής αποδόσεις:

### 1. Η Πιο Πιστή & Λυρική (Προτεινόμενη)

**«Η Λαχτάρα της Γραμμής»**

> Η λέξη «λαχτάρα» αποδίδει το *désir* με έναν τρόπο πιο καλλιτεχνικό και συναισθηματικό, ταιριάζοντας στην ενέργεια που εκπέμπουν τα σχέδια του Matisse.

>

### 2. Η Κλασική & Δωρική

**«Η Επιθυμία της Γραμμής»**

> Η άμεση μετάφραση. Είναι σοβαρή, λιτή και ταιριάζει απόλυτα σε έναν τίτλο ακαδημαϊκού ή πολυτελούς λευκώματος (coffee table book).

>

### 3. Η Πιο Ελεύθερη / Σχεδιαστική

**«Το Πάθος για τη Γραμμή»**

> Αν και το *désir* δεν είναι ακριβώς «πάθος» (*passion*), στα ελληνικά ο τίτλος αυτός υπογραμμίζει την εμμονή του Matisse με το καθαρό περίγραμμα και την οικονομία των μέσων.

>

**Η δική μου πρόταση:**

Αν το λεύκωμα εστιάζει στα διάσημα σχέδιά του (όπως τα σκίτσα με σινική μελάνι ή τις «Γυμνές» μορφές του), το **«Η Λαχτάρα της Γραμμής»** είναι ο τίτλος που θα τραβούσε περισσότερο το μάτι ενός φιλότεχνου στην Ελλάδα.