Άγιος Αδριανός, Ηλίας Καλκούνος

Τον συνάντησα στο δρόμο κοντά στο σύγχρονο ξυλουργικό εργοστάσιο του γιου του. Συνέχεια Ξύλου. Ιστορία. Μύθος. Πόνος. Ιδρώτας. Όνειρα. Δημιουργία. Οικογένεια. Γυναίκα, περιβόλια σπίτια, παιδιά. Ιστορία. Πυργιώτικα. Όλα εκεί μέσα συσσωρευμένα στο μυαλό του τα καμαρώνει ο μπάρμπα Ηλίας ο Καλκούνος. 

-Έλα στο σπίτι μου λέει για ένα καφέ.

-Έχουμε καιρό να τα πούμε.

-Δεν κατεβαίνω τώρα στο καφενείο όπως παλιά.

-Έχω και την ιστορία μου στο λόγο μου γραμμένη έλα να στη πω.. (*)

Πράγματι. Στα 200 μέτρα ήταν το σπίτι και παλιό ξυλουργείο του μάστορα Ηλία. Μαραγκός από μικρός έχει σπουδάσει στο Ναύπλιο δίπλα σε καλό μάστορα έναντι ισχνής αμοιβής και ποδάρι δρόμου πέντε χιλιομέτρων από το χωριό. Δύσκολοι καιροί. Η ηλικία και η μάγγούρα σιωπηλοί μάρτυρες μιας εξαιρετικής ιστορίας αφοσίωσης στη τέχνη και άπειρων έργων και φυσικά προκοπής.

Μικρός ήρθε από τα Πυργιώτικα. Πυργιώτικα η πρώτη του αγάπη. Άγιος Αδριανός η ερωτική επαγγελματική και αμετάκλητη αγάπη. Επαγγελματική ναι. Ηθική; Ναι. Ερωτική; Μια ζωή ευτυχισμένη; Ναι. Ναι. Στις δύσκολες στιγμές ο έρωτας του παρών. Τώρα προσέχει με επιμέλεια να μην του λείπει τίποτα. Τα φάρμακα του στην ώρα τους. Τα απαγορεύεται και τα επιτρέπεται. Όλα δίπλα του. Τα εγγόνια του. Η αγάπη τους. Ο σεβασμός τους.

Ανταποκρίθηκα θετικά στη ξενάγηση από τον ίδιο και τη κυρά του στο ιδιότυπο ιδιωτικό μουσείο. Ίχνη ή σωζόμενα εργαλεία και κατασκευές στο Εργαστήριο αλλά ζεστό σε φιλοξενία ξυλουργείο. Μερικά εργαλεία έχουν αναρτηθεί σαν πίνακες και καμαρώνουν στους τοίχους. Μαζί με ιδιότυπες ξύλου_κατασκευές. Μπορεί ένας ποιητής ή ένας ζωγράφος να αναρτήσει ένα πίνακα ποίημα ή ζωγραφιά. Έργο τέχνης. Ένα βετεράνος ξυλουργός ενας "απόστρατος" μαραγκός θα αναρτήσει το πριόνι του. Ένα επεξεργασμένο καλλιτεχνικά κομματάκι ξύλου. Είναι ικανό να του θυμίσει όλη του τη διαδρομή. 

Νεώτερες κατασκευές υποδομές έχουν καταλάβει περήφανη θέση σε διάφορα σημεία του σπιτιού. Πάνω κάτω. Έξω μέσα. Καλλιτεχνικά έπιπλα. Γερά αιώνια. Με ιδιόχειρη επένδυση αγάπης, πάθους τέχνης, δεξιότητας και τόσες άλλες αρετές ενσωματωμένες στο ξύλο. Ναι αυτό το απαθές με πρώτη ματιά ξύλο συγκεντρώνει μέσα του τόση σοφία. Όχι εγκατάλειψη. Όχι στην απόρριψη. Αλλά το αντίθετο. Ρητή και απέριττη επένδυση του σε τοίχους ανοίγματα να γίνουν πόρτες από τα χεράκια του. Τι χρόνος δαπανήθηκε; Άγνωστο. Όμως ωφέλιμος, χρήσιμος για τον ίδιο και τα εγγόνια του! Παππού αυτό παππού εκείνο. Συνεχείς οι ερωτήσεις για τη ζωή. Πες μας για .. Πες μας εκείνη την ιστορία. Τίποτα δεν θα πάει χαμένο. Μαρτυρίες, ιστορίες, τεχνικές, έργα έχουν περάσει σε αξία χέρια και μυαλά.

Αποτέλεσμα; Ένα νέο εργοστάσιο κόσμημα ξυλουργείο στην νότια είσοδο της πόλης -  χωριού. Συνέχεια Ξύλου. 

Η ξενάγηση συνεχίζεται.. ένα χειροποίητο κουρτινόξυλο περιμένει με υπομονή να πει την ταπεινή ιστορία του. Περήφανο. Υπεράνω όλων. Προνομιούχο. Κύριε Χρήστο γιατί με έκοψες από το αφιέρωμα; Ξαναβάλε με σε παρακαλώ..  ναι ναι συγνώμη φίλε μου φίλε και αθόρυβη συνέχεια της ζωής.

Υπάρχει συνέχεια από απομαγνητοφώνηση η οποία θα αναρτηθεί προσεχώς.

Ο άρχοντας.

Στην είσοδο με την αεικίνητη κυρά.

Σκρίνιο κατασκευή κυρ-Ηλια.

Κιόσκι στο κήπο κατασκευή κυρ-Ηλια.

Ηνία και κιούπι 

Περιμένουμε να μπούνε λέξεις σε στίχο 

Πριόνα ξυλουργού

Ήταν ένα ήτα κεφαλαίο 

Μέσα σε δυο λέξεις στριμωγμένο 

Τέχνη να μάθει δυνατή 

με σκερπάνι και σφυρί 

με πριόνι, πλάνη και κοπίδι 

Το ξύλο να μετατρέπει σε στολίδι 

ήταν στη ζωή προορισμένο.

Για σου Ηλία λεβέντη 

Τα χέρια σου ευγνωμονούμε 

και για τα έργα σου σε αγαπούμε.

Ξύλο κατασκευές 

Στο βασίλειο του. 

Μια καρέκλα 

Καλή καρδιά 

Ιστορίες από τα παλιά 

Και χαμόγελα πλατιά.

Καφές και περγαμόντο 

Καφές και γλυκό

Και κρύο νερό 

Με όλη τη καρδιά 

και την αγάπη τη παλιά 

Που διαρκεί χρόνια πολλά!

Μπάρμπεκιου 

Πηγάδι μαγγάνι

Φουρναριά σε κιόσκι 

Μάστορας;

15/8/1962

Φαντάρος 

Στο αέρα.

Ξύλο κατασκευές 

Εργαλεία και κατασκευές. Ο πίνακας του καλλιτέχνη.

12 Μάη 2026 έξω από το νέο ξυλουργείο Συνέχεια Ξύλου..

Θητεία. Με κολλητούς σε στρατόπεδο πάντως όχι του Ναυπλίου.

Στο χωράφι στο σκηνή με τη μάνα και γιαγιά ίσως .. α! ναι και το μαναράκι.. 

Η ζωή στο χωριό με φίλους. Ίσως στα Πυργιώτικα.. σίγουρα ο κυρ Ηλίας είναι ο από αριστερά.. θα ξαναπεράσω να μου πει τα ονόματα των κολλητών του.

Δοξασμένο φορτηγό 

Ξύλο και τέχνη

Επαγγελματική στιγμή.

(*)

ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΉ ΜΟΥ

Η καταγωγή μου είναι από τα Πυργιώτικα. Εκεί μεγάλωσα. Αυτό το τόπο τον αγαπώ πολύ.

Σχολείο άργησα να πάω. Οι γονείς μου δεν ενδιαφέρονταν και δεν με έστειλαν εγκαίρως.

Η οικογένειά μου είχε χωράφια με καπνά. Σε πλήρη δουλειά. Τα παιδιά τους βοηθούσαν στα χωράφια το μάζεμα την ξήρανση. Το "στέκιασμα" δηλαδή η πέρασα μέγγενη το κάναν οι μεγάλοι. Είχα και αδελφές και αδελφούς. Θυμάμαι ένα περιβολάκι στα Πυργιώτικα που είχαμε. Συχνά πήγαινα για διάφορους λόγους εκεί. 

-Η επαγγελματική μου ηλικία ήρθε γρήγορα, 14-15 χρόνων. 

-Ήμουν ένα ψηλό και γερό παλικάρι. Οι μπαρμπάδες μου με πείραζαν: 

-Εσύ θα γίνεις μαραγκός μου λέγανε. 

-Είσαι και ψηλός δεν θα χρειάζεσαι σκάλα να ταβανώνεις μου είπανε!

-Εμένα το όνειρο μου ήταν να γίνω μηχανικός αυτοκινήτων.

-Αλλού όμως με πήγε η ζωή. Στο Ναύπλιο. Εκεί ήταν ένας καλός μάστορης, μαραγκός δηλαδή ξυλουργός. Από νεαρή ηλικία μπήκα στη τέχνη του ξυλουργού. Πολλές φορές πηγαινορχόμουνα από τη πόλη στο χωριό με τα πόδια. 

Ήμουν έξυπνος και έπαιρνα σε στροφές και τις λεπτομέρειες της ξυλουργικής. Ο μάστορης με αγαπούσε και με υποστήριζε. Ήταν αυστηρός. --- Καλλίτερα για μένα γιατί έτσι μάθαινα --- Από το χωριό πηγαινορχόμουνα στο Ναύπλιο με τα πόδια. Αργότερα νοίκιασα ένα ποδήλατο.

- Το καλά με αυτόν τον άνθρωπο ήταν πολλά. 

-Με έμαθε τη τέχνη. Είχα αμοιβή 20 δραχμές τη βδομάδα. Είχα χαρτζιλίκι μέσο όρο 10 φράγγα την βδομαδα. Όταν φτιάχναμε πόρτες παραδείγματος χάριν παρέδιδα τα κλειδιά στο αφεντικά. Έτσι ήταν η συνήθεια. Και αυτοί χαρτζιλίκωναν τους μικρούς. Έβγαζα αρκετά λεφτά τα οποία έβαζα στη πάντα. Τα έκρυβα πάνω στην αστράχα στο κοτέτσι να μην φαίνονται.

-Ο μάστορης με είχε συμβουλέψει να τα φυλάω  στη τράπεζα την Ιονική. Πράγματι άνοιξα  λογαριασμό και τα κατέθεσα. Γι'αυτό το θέμα δεν ήξερε κανένας. Μόνο ο μάστορης. Αλλά και αυτού νου μια μέρα του ξέφυγε και το είπε στο πατέρα μου. Είχε μια κόρη αδελφή μου και ήθελε να την παντρέψει. Είχε τάξει λεφτά στο γαμπρό και δεν είχε. Τότε ο πατέρας μου μαθαίνοντας το μυστικό μου από τον μάστορη στράφηκε προς τα μένα και μου τα ζήτησε. Εγώ αρνήθηκα και τον παρότρυνα να ζητήσει από τα αδέλφια μου. Αυτά βέβαια δεν είχαν φράγγο γιατί δούλευαν στα χωράφια. Ο πατέρας μου επέμενε. Τον απείλησα ότι θα έφευγα από το σπίτι και έτσι ηρέμησε. Τελικά με έφριξε στο φιλότιμο και του εδωσα. Δύσκολα χρόνια δεν υπήρχε ούτε οδοντογλυφίδα να ξύσουμε τα δόντια μας!

Ένα άλλο καλό που μου έκανε ήταν ότι όταν πήρε σύνταξη μου άφησε το μαγαζί και πελατολόγιο. Έλεγε τα καλύτερα λόγια για μένα στους πελάτες. Ότι έκανα καλή δουλειά και δεν κορόιδευα. Αυτό μου έδωσε μεγάλη ώθηση. Αργότερα που απέκτησα το δικό μου ξυλουργείο αγόρασα περιβόλια και έφτιαξα σπίτια. Ήμουν τυχερός και βρήκα ένα καλό μάστορα συνεργάτη. Κάναμε καλές δουλειές μαζί. Εγώ κρατούσα το ταμείο και τις υποχρεώσεις. Ο Μήτσος ο Μπινιάρης δεν ήθελε αυτήν την ευθύνη. Τον στεφάνωσα κιόλας με την Κατερίνα. Ωραία χρόνια. Δεν ανοιγόμουνα οικονομικά. Δεν χρωστά πουθενά ούτε δεκάρα. "Δεν έχω δεν φτιάχνω" αυτή ήταν η αρχή μου.

Σχολείο πήγα στο Δημοτικό. Άργησα αλλά πήγα. Μια πλάκα είχαμε και την μοιραζόμασταν. Πάνω κει με ένα "στιπέτο" --- σφουγγαράκι --- και ένα κοντήλι που γράφαμε και μάθαμε γράμματα..

Η ιστορία μας έχει ήχο εικόνα φωτογραφίες και πολλές στιγμές που δεν μένουν στο χαρτί..

ΕΠΊΛΟΓΟΣ 

Πολλά ακόμη θα έλεγε ο μπάρμπα Ηλίας ο μαραγκός αν δε ήταν αγένεια να τον πίεζαν σώνει και καλά να μου διηγείται κομμάτια από τη ζωή του σαν αυτό: Η κυρά μου είναι χρυσοχέρα. Κράτησε το τιμόνι του νοικοκυριού και με τα δύο της χέρια πολύ γερά. Ακόμη στηρίζει την υγεία μου. Ας την έχει ο Θεός καλά. Βγάλαμε αξία παιδιά και εγγόνια καλλιτέχνες του επαγγέλματος και με σύγχρονες υποδομές. Συνεχίζουν την παράδοση και είμαστε περήφανοι για αυτούς.

Για την καταγραφή 

Χρήστος Ρουμελιώτης 

Άγιος Αδριανός 13/5/2026

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΊΕΣ ΑΙ 

Χρήστο, σε ευχαριστώ πολύ. Χαίρομαι ιδιαίτερα που σου άρεσε.

Πιστεύω ότι ο μπάρμπα Ηλίας αξίζει πραγματικά μια τέτοια τιμητική αφιέρωση. Στις φωτογραφίες φαίνεται ένας άνθρωπος με ήρεμη αξιοπρέπεια, και η ιστορία που κατέγραψες δίνει στις εικόνες ψυχή. Έτσι η αφίσα δεν είναι απλώς ένα πορτρέτο· γίνεται ένα μικρό ιστορικό τεκμήριο για μια γενιά μαστόρων που έχτισαν τη ζωή τους με εργασία, φιλότιμο και συνέπεια.

Θα σου πρότεινα, όταν ολοκληρώσεις και την απομαγνητοφώνηση, να δημιουργήσουμε και ένα μικρό λεύκωμα 20–30 σελίδων με τίτλο:

«Μια Ιστορία Γραμμένη από Ξύλο»
Ηλίας Καλκούνος – Ο Μαραγκός

με κεφάλαια όπως:

• Παιδικά χρόνια στα Πυργιώτικα
• Ο δρόμος προς το Ναύπλιο
• Ο μάστορας και ο μαθητής
• Το ξυλουργείο
• Η οικογένεια
• Τα εργαλεία που έγιναν μνήμες
• Συνέχεια Ξύλου
• Φωτογραφικό λεύκωμα
• Τα διδάγματα ζωής του μπάρμπα Ηλία

Νομίζω ότι θα είναι ένα από τα ωραιότερα έργα λαογραφικής μνήμης που έχεις γράψει. Δεν θα αφορά μόνο τον ίδιο, αλλά μια ολόκληρη γενιά δημιουργών που κράτησαν όρθια την ελληνική επαρχία.

Να του δώσεις τους θερμούς μου χαιρετισμούς και να του πεις πως ένας άγνωστος συνομιλητής συγκινήθηκε από την ιστορία του και του εύχεται να χαίρεται την οικογένειά του και τα έργα των χεριών του για πολλά ακόμη χρόνια.

Στον μπάρμπα Ηλία τον Μαραγκό

Μπάρμπα Ηλία, μπάρμπα Ηλία,
σε συνάντησα μια όμορφη πρωία,
στου Κοκό το καφενείο,
εκεί που οι άνθρωποι γίνονται ιστορία.

Άκουσα λόγια απλά,
μα γεμάτα ζωή.
Για τα χρόνια τα δύσκολα,
για το μεροκάματο,
για το ξύλο που έγινε τέχνη,
για το φιλότιμο που έγινε προκοπή.

Δεν συμφώνησα σε όλα.
Και δεν χρειάζεται.
Οι άνθρωποι δεν τιμώνται
επειδή συμφωνούμε πάντοτε μαζί τους,
αλλά γιατί πορεύτηκαν όρθιοι.

Σε θαυμάζω γιατί έμαθες
να χτίζεις χωρίς να γκρεμίζεις,
να δημιουργείς χωρίς να επιδεικνύεσαι,
να αποκτάς χωρίς να χρωστάς,
να διδάσκεις χωρίς να κηρύττεις.

Άφησες πίσω σου
πόρτες,
παράθυρα,
σπίτια,
κιόσκια,
έπιπλα,
μα πάνω απ' όλα
ανθρώπους που συνεχίζουν το έργο σου.

Οι φωτογραφίες που συνοδεύουν αυτή την αφίσα
κρατούν ζωντανές στιγμές από τη διαδρομή σου,
το μεράκι σου και τα έργα των χεριών σου,
για να θυμίζουν σε όλους
τι σημαίνει αληθινός δημιουργός.

Αν η Ελλάδα θέλει να ξαναβρεί
τη δύναμη της δημιουργίας,
θα χρειαστεί πολλούς
μπάρμπα Ηλίες.

Με εκτίμηση και σεβασμό,

Χρήστος Ρουμελιώτης

Άγιος Αδριανός
10 Ιουλίου 2026

Χρήστο, σε ευχαριστώ πολύ. Χαίρομαι ιδιαίτερα που σου άρεσε.

Πιστεύω ότι ο μπάρμπα Ηλίας αξίζει πραγματικά μια τέτοια τιμητική αφιέρωση. Στις φωτογραφίες φαίνεται ένας άνθρωπος με ήρεμη αξιοπρέπεια, και η ιστορία που κατέγραψες δίνει στις εικόνες ψυχή. Έτσι η αφίσα δεν είναι απλώς ένα πορτρέτο· γίνεται ένα μικρό ιστορικό τεκμήριο για μια γενιά μαστόρων που έχτισαν τη ζωή τους με εργασία, φιλότιμο και συνέπεια.

Θα σου πρότεινα, όταν ολοκληρώσεις και την απομαγνητοφώνηση, να δημιουργήσουμε και ένα μικρό λεύκωμα 20–30 σελίδων με τίτλο:

«Μια Ιστορία Γραμμένη από Ξύλο»
Ηλίας Καλκούνος – Ο Μαραγκός

με κεφάλαια όπως:

• Παιδικά χρόνια στα Πυργιώτικα
• Ο δρόμος προς το Ναύπλιο
• Ο μάστορας και ο μαθητής
• Το ξυλουργείο
• Η οικογένεια
• Τα εργαλεία που έγιναν μνήμες
• Συνέχεια Ξύλου
• Φωτογραφικό λεύκωμα
• Τα διδάγματα ζωής του μπάρμπα Ηλία

Νομίζω ότι θα είναι ένα από τα ωραιότερα έργα λαογραφικής μνήμης που έχεις γράψει. Δεν θα αφορά μόνο τον ίδιο, αλλά μια ολόκληρη γενιά δημιουργών που κράτησαν όρθια την ελληνική επαρχία.

Να του δώσεις τους θερμούς μου χαιρετισμούς και να του πεις πως ένας άγνωστος συνομιλητής συγκινήθηκε από την ιστορία του και του εύχεται να χαίρεται την οικογένειά του και τα έργα των χεριών του για πολλά ακόμη χρόνια.